10:00 – 18:00 (uto-sub),
10:00 – 14:00 (ned)
Muzej grada Podgorice priča širu, slojevitu priču o Podgorici – o gradu koji se mijenjao kroz vjekove, ali uvijek ostajao živo središte ljudi, kulture i istorije.
Podijeljen je u četiri zbirke: arheološku, etnografsku, istorijsku i kulturno-istorijsku Svaka od njih nosi dio identiteta Podgorice, a zajedno stvaraju cjelovitu sliku grada koji traje, pamti i živi.
Teritorija Podgorice je naseljena još od praistorije. Područje ima izuzetno povoljan geografski položaj- na raskršću Rijeka Zete, Morače, Ribnice i Cijevne, između mora i kontinentalnog zaleđa, što je omogućilo stalnu naseljenost kroz vjekove, ali je i učinilo metom okupacija.
Arheološko odjeljenje
U Arheološkom odjeljenju čuva se veliki broj arheoloških nalaza/predmeta koji svjedoče o prošlosti Podgorice u višemilenijumskom vremenskom rasponu, od srednjeg paleolita do kasnog srednjeg vijeka. Oni su djelimično otkriveni u istraživanjima koja je realizovao muzej grada Podgorice.
Iz najstarijeg razdoblja srednjeg paleolita (počev od oko 50 000. godine p. n. e.) evidentirana su prirodna zakloništa čovjeka sa alatkama od kremena (Bioče), zatim iz mezolita (nakon 6500. p.n.e.) i neolita (nakon 3500. godine p.n.e. – Vruća pećina iznad Petrovića). Zajednice bakarnog doba (3500 – 2300. godine p.n.e.) ostavile su tragove svoje kulture u grobnoj humci (tumulu) u selu Kuće Rakića, u vidu za ovo doba karakterističnih antropomorfnih figurina. Iz istog razdoblja potiče i Gruda Boljevića u Tološima, čija grobna humka kvalitetom izrade i bogatstvom grobnih priloga svjedoči o pogrebu predstavnika rodovske aristokratije. Za sljedeće, bronzano doba (2300-1600. godine p.n.e.) karakterističan novi tip gradinskih naselja evidentiran je na većem broju lokaliteta duž oboda Skadarskog jezera (Međeđa Glava, Kabalj, Trijebač), sa većim brojem humki. U ovom periodu primjetan uticaj egejskih oblasti pokazuju grobni prilozi Neškove grude u Tološima (npr. bronzani nož sa jednim sječivom). Tokom gvozdenog doba (1200-100. godine p.n.e.), nakon velikih etničkih pomjeranja u kojima su se izdvojila brojna plemena, područje Podgorice naseljavala su ilirska plemena Dokleati i Labeati, sa Meteonom (Medunom) kao istaknutim centrom. Posebno su značajni lokaliteti sa nalazima iz grobne humke u Momišićima i iz grobova otkrivenih u Gostilju, čiji nakit pokazuje jak helenistički uticaj.
U vrijeme rimske carske vlasti (I-V vijek) formirana je Doclea, koja je postala značajno i najveće urbano središte provincije Prevalis. Grad je podignut saglasno principima rimskog urbanizma, prema pravilnoj urbanističkoj shemi zasnovanoj na ukrštanju dviju glavnih gradskih ulica i pozicioniranju velikih javnih objekata duž glavne ulice (prostrani forum sa bazilikom, hramovi, slavoluk posvećen caru Galijenu, terme). Nalazi otkriveni prilikom arheoloških istraživanja nekropola ukazali su na bogatstvo nakita i predmeta za svakodnevnu upotrebu, prilaganih uz pokojnika. Oni upućuju na trgovačke veze sa različitim djelovima carstva (oblast Rajne, sjever Afrike, Italija, Grčka), a brojni epigrafski spomenici na raznovrsnu etničku strukturu stanovništva. Grad je razoren u zemljotresu i potom konačno od Avara u 6. vijeku. Iz ovog doba potiču dvije crkvene građevine podignute na obližnjem lokalitetu Zlatica, bazilikalnog i trikonhosnog plana, koje su bile u bliskoj vezi sa gradom Docleom (Dukljom). Oba lokaliteta sačuvana su u ostacima.
Etnografsko odjeljenje
U Etnografskom odjeljenju čuvaju se zbirke predmeta etnografskog nasleđa svih triju konfesija sa područja Podgorice, pravoslavne, muslimanske i katoličke. Oni potiču iz razdoblja XVIII – XX vijeka i obuhvataju narodnu nošnju, nakit, oružje, predmete narodne umjetnosti, manji broj predmeta vezanih za kulturu stanovanja i druge upotrebne predmete, često umjetnički oblikovane.
Narodna umjetnost ovog područja, iako osobena, dio je narodne umjetnosti uopšte, posebno oblasti jugoistočne Evrope, budući da po mnogo čemu predstavlja sponu između Mediterana i Bliskog Istoka i prostora centralne i zapadne Evrope.
Predmeti etnografske baštine izvođeni su od različitog materijala, kao što su drvo, metal, kost, tekstil, vlakna biljnog i životinjskog porijekla i dekorisani geometrijskim motivima, vegetabilnim, zoomorfnim i antropomorfnim predstavama. Među njima posebno se ističu pojedini djelovi crnogorske i muslimanske ženske nošnje – jakete, koret, jeleci, košulje, kao i djelovi crnogorske muške nošnje – dušanka, džamadan, jelek, bogato ukrašeni zlatovezom.
Crnogorske narodne nošnje pripadaju uglavnom dinarskom tipu. Obuhvataju suknenu narodnu nošnju i svečanu (svitnu) narodnu nošnju. Prema novijim saznanjima, porijeklo crnogorskih nošnji vezuje se za kulturu odijevanja gospodara srednjovjekovne Zete, sa izražajnim uticajima iz Vizantije, Italije i države Nemanjića. Skoro svi djelovi muške i ženske nošnje bogato su dekorisani vezom. Visokim estetskim kvalitetima odlikuju se i muslimanska i katolička narodna nošnja, dok se prefinjenošću posebno izdvaja malisorska ženska nošnja – džupeleta, karakteristične zvonolike forme.
Izloženi ženski nakit predstavlja vrhunska ostvarenja filigranskog zanatstva. Ovdje spadaju broševi, pozlaćeni detalji za grudi, srebrni pojasevi, posebno ženski pojasevi ćemeri, kao i muške srebrne toke rađene tehnikom livenja i kovanja i ukrašavane floralnim motivima u različitim tehnikama. Nakit je, kao i nošnje i oružje, izrađivan u većim gradskim centrima kao što su Podgorica, Skadar, Kotor.
Istorijsko odjeljenje
Istorijskom odjeljenju pripada nekoliko zbirki sa brojnim muzejskim predmetima vezanim za društvenu i političku istoriju Podgorice u XIX i XX vijeku. Zbirke poput numizmatičke, filatelističke, heraldičke, arhivske građe i dr. sadrže različite predmete od istorijske vrijednosti kao što su oružje, odlikovanja, medalje, grbovi, spomenice, fotografije, pisma, dokumenta, poštanske markice, rukopisi, novac i dr. Njima se dokumentuju i bilježe različiti aspekti društveno-političkog života grada novijeg doba.
Najstarije gradsko naselje na mjestu današnje Podgorice pominje se u indeksu starih rimskih puteva „Itinerarium Antonini“ pod imenom Birziminium, kao trgovački centar, dok se obližnji Meteon, važno uporište ilirskih plemena, prvi put pominje kod Tita Livija u vezi sa ilirsko-rimskim ratom u II vijeku p.n.e. Nakon rimskog osvajanja područje Podgorice ulazi u sastav rimske provincije Dalmacije, kada jača gradski život po rimskom modelu, a grad Doclea (Duklja) postaje važan rimski centar. Nakon pada rimskog carstva i dolaska Slovena, Doclea je porušena i potom napuštena. U srednjovjekovnim pisanim izvorima grad je zabilježen pod imenom Podgorica 1326. godine, kada se poslovni ljudi- trgovci, zanatlije, poljoprivrednici i pomorci iz Zete i Podgorice pominju u Kotoru i Dubrovniku. Nakon srednjovjekovnog razdoblja i osmanske vlasti, oslobođena je u ratovima 1876-1878. i predata Crnoj Gori 1879. godine. Njen prvi guverner bio je Marko Miljanov.
Gradski život sa zanatstvom, trgovinom i ugostiteljstvom, značajnim još u vrijeme turske vladavine, nastavio je svoj dalji razvoj nakon oslobođenja, paralelno sa formiranjem Nove varoši na desnoj obali Ribnice. Uvedeno je obavezno osnovno obrazovanje, poljoprivredna škola je otvorena 1894. godine, niža gimnazija 1907, dok je pjevačko društvo “Branko” osnovano 1882. godine. U okviru formiranja prvih industrijskih preduzeća u Crnoj Gori, u Podgorici je 1903. sagrađena prva fabrika duvana. Tokom razdoblja između dva svjetska rata Podgorica je nastavila svoj uspon i bila je jedan od najznačajnijih ekonomskih centara u Crnoj Gori, što će sve biti osnova za dalji razvoj grada posle Drugog svjetskog rata. Tokom ovog rata znatno je stradala, posebno teško u bombardovanjima. Oslobođena je 19. decembra 1944. godine i postala glavni grad Republike Crne Gore.
Kulturno-istorijsko odjeljenje
Odjeljenje za istoriju kulture i umjetnosti čuva zbirke u kojima se nalaze brojni predmeti visoke umjetničke i kulturno – istorijske vrijednosti. Svojim fondovima ikona i predmeta sakralnog tipa, rukopisnih i štampanih knjiga pravoslavne i islamske provenijencije, metalnog i papirnog novca, nakita, oružja, grbova, medalja i manjeg broja predmeta iz svakodnevnog života oblikovanih sa umjetničkom tendencijom, svjedoče o razvoju bogate kulture na prostoru Podgorice u razdoblju od XVI do početka XX vijeka.
Među njima posebnu vrijednost ima zbirka predmeta vezanih za djelo uglednog štampara Božidara Vukovića Podgoričanina, koji je bio uspješan trgovac i poslovni čovjek, humanista i diplomata u službi cara Karla V Habzburškog. Svojim radom na štampanju i dekorisanju knjiga tokom prve polovine XVI vijeka povezao je Crnu Goru sa tokovima savremenog evropskog štamparstva, nadovezujući se na tekovine štamparije Crnojevića.
Nakon što se nastanio u Veneciji poslije turskog osvajanja Crne Gore, Božidar Vuković je razvio uspješnu trgovačku djelatnost i zasnovao štampariju koju je sa sinom Vićencom vodio više od četrdeset godina. U njoj je štampano nekoliko ćiriličnih knjiga liturgijske namjene. Muzej Podgorice čuva „Praznični minej“ štampan 1538, kao i prvi list iz „Zbornika za putnike“ iz 1536. godine sa predstavom grba koji je Božidar Vuković dobio zajedno sa plemićkom titulom od cara Karla V. U Muzeju se nalaze i „Zbornik za putnike“, štampan 1547. godine od strane Božidarovog sina Vićenca i kopija ikone „Nerukotvoreni obraz“ sa njegovim grbom i zapisom na poleđini, u kojem se navodi da je Božidar Vuković ikonu otkupio u manastiru sv. Franje u Veneciji.
Istorijsko-umjetničkim vrijednostima posebno se ističe zbirka ikona nastalih u razdoblju XVI – XX vijeka. Najstarija od njih, „Bogorodica sa Hristom“, potiče iz XVI vijeka i vezuje se za italo-kritsku školu ikonopisa. Osim djela anonimnih majstora, u ovoj zbirci čuva se nekoliko ikona koje su radili Petar Čolanović i slikari iz porodice Đinovski, zografi makedonskog porijekla nastanjeni u Podgorici, aktivni krajem XIX i počekom XX vijeka na polju crkvenog slikarstva u Crnoj Gori.
