Narodni muzej Crne Gore

Narodni muzej Crne Gore je muzej kompleksnog tipa koji čine više organizacionih jedinica: Istorijski muzej, u čijem sastavu su stalna postavka u Vladinom domu, Muzej kralja Nikole, Muzej Petra II Petrovića Njegoša, Njegoševa rodna kuća, Njegošev mauzolej na Lovćenu, mauzolej Vladike Danila na Orlovom kršu i Reljef Crne Gore; Umjetnički muzej sa Galerijom savremene umjetnosti „Miodrag Dado Ðurić“ i Ateljeom DADO; Etnografski muzej i novoosnovani Arheološki muzej sa Lapidarijumom.

Muzeji su smješteni u zdanjima koja su kulturno-istorijski spomenici najvećeg značaja. Zgrada Vladinog doma, izgrađena 1910. godine u neo-renesansnom stilu, danas je administrativno sjedište Narodnog muzeja, u kojoj su smještene stalne postavke Istorijskog i Umjetničkog muzeja. Sve jedinice Narodnog muzeja Crne Gore (osim Njegoševe rodne kuće i Mauzoleja na Lovćenu) nalaze se u istorijskom jezgru Cetinja.

Istorijski muzej

Istorijski muzej smješten je u zgradi Vladinog doma. Od najstarijih zabilježenih ostataka ljudske djelatnosti do modernog vremena, stalna izložba Istorijskog muzeja, u vremenskoj liniji, posjetioca vodi kroz istoriju ovog područja. Postavljena prvi put 1989. godine, izložba je modernizovana 2011. godine, kada su izloženi muzejski predmeti iz perioda prije austrougarske okupacije Crne Gore 1916. godine. Izložbeni prostor posvećen periodu od Prvog svjetskog rata do 2007. godine, završen usvajanjem Ustava međunarodno priznate nezavisne države, otvoren je 21. maja 2016. godine, povodom desete godišnjice obnove nezavisnosti Crne Gore.

Muzej Kralja Nikole

Muzej kralja Nikole osnovan je 1926. godine u dvorcu kraljevske porodice Petrović Njegoš. Dvorac je izgrađen 1867. godine i prvobitno je bio namijenjen kao dom udovice princa Danila – Darinke i njihove kćerke Olge. Po odlasku Darinke iz Crne Gore, vladajuća porodica Petrović-Njegoš preselila se iz Biljarde u ovu palatu.

Muzej kralja Nikole objedinio je fondove Vojnog i Nacionalnog muzeja, ustanove osnovane u 19. vijeku, kao i cijelu sačuvanu kolekciju predmeta iz crnogorskih kraljevskih rezidencija. Dakle, njegova zbirka sada sadrži materijal od velikog značaja za crnogorsku političku, vojnu i kulturnu istoriju koji nas kontinuirano vodi kroz proces uspostavljanja crnogorske državnosti, od srednjovjekovnih početaka do 1918. godine.

Stalna izložba muzeja zamišljena je kao rekonstruisana unutrašnjost kraljevske palate, koja prikazuje široku lepezu predmeta vezanih za dinastiju Petrović Njegoš. U bogatoj kraljevskoj biblioteci nalaze se i primjerci knjiga koje je izdala štamparija Crnojevića – Prva knjiga ikada štampana među Južnim Slovenima – Oktoih prvoglasnik, štampan na Cetinju 1493. godine.

Muzej kralja Nikole najatraktivniji je muzej za turiste koji se svake godine može pohvaliti najvećim brojem posetilaca.

Njegošev muzej Biljarda

Njegošev muzej – Biljarda osnovan je 1951. u bivšoj rezidenciji crnogorskog vladara Petra II Petrovića Njegoša, koja je sagrađena 1838. godine. Kada je Cetinjski manastir postao tijesan za smještaj svih državnih institucija, Njegoš je u neposrednoj blizini podigao novu zgradu. Biljarda je dobila svoje neobično ime po bilijaru, Njegoševoj omiljenoj igri.

Stalna izložba ovog muzeja posvećena je Njegoševom životnom i stvaralačkom radu i sadrži njegove lične stvari, umjetnička djela, kao i njegovu biblioteku i rukopise, od kojih je najistaknutiji originalni rukopis Gorskog vijenca. Muzej takođe sadrži prostor prilagođen za privremene izložbe.

Reljefna karta Crne Gore

U dvorištu Biljarde nalazi se reljefna karta Crne Gore u razmeri 1:10000, nastala 1917. godine u periodu austro-ugarske okupacije Crne Gore. Kao istorijski objekat, reljefna karta ima značajnu kulturnu i umjetničku vrijednost i predstavlja uspješno kartografsko djelo. Pored ostalog, na karti se nalaze djelovi Bosne i Hercegovine, Hrvatske, Albanije i Srbije. Napravljena je od betona na kamenoj površini na osnovu austrijskih preciznih topografskih mapa i jedinstven je spomenik kulture ove vrste.

Njegoševa rodna kuća

Kuća u zaseoku Erakovići u Njegušima, u kojoj je Njegoš rođen 1813. godine, predstavlja tipičnu crnogorsku kuću imućnije porodice sa početka 19. vijeka. Njegoševa rodna kuća, koju je sagradio njegov stric Petar I Petrović 1779. godine, 1973. godine pretvorena je u memorijalni muzej posvećen Njegošu. Muzej prikazuje etnografsku građu i sitne komade izrađenog oružja.

Njegošev mauzolej

Povodom stogodišnjice Njegoševe smrti, 1951. godine, Vlada Narodne Republike Crne Gore donijela je odluku da na Lovćenu, u čast Petra II Petrovića, podigne mauzolej umjesto dotadašnje kapele. Ova monumentalna građevina izgrađena je 1974. godine po nacrtu velikog jugoslovenskog arhitekte i vajara Ivana Meštrovića. Mauzolej je izgrađen na nadmorskoj visini od 1.660 m i prostire se duž cijelog Jezerskog vrha. Do njega se dolazi tunelom sa 461 stepenicom.

Umjetnički muzej

Umjetnički muzej osnovan je 1950. godine najprije u okviru Državnog muzeja, od 1963. godine kao dio Opšteg muzeja, a potom kao samostalna jedinica Narodnog muzeja Crne Gore. Smješten je u zgradi Vladinog doma.

Od inicijalnog broja od 240 djela početkom pedesetih godina XX vijeka od kojih je sačinjena prva postavka Galerije fond se postepeno uvećavao, da bi danas, brojio preko četiri hiljade djela.

Raznovrsnost i bogatstvo materijala uslovilo je njegovu klasifikaciju po zbirkama: Zbirka crnogorske likovne umjetnosti, Zbirka jugoslovenske likovne umjetnosti, Zbirka stranih autora, Zbirka Vukmanović, poklon zbirka Umjetnici Jugoslavije Njegošu: likovna, primijenjena, naiva, Zbirka kopije fresaka, Zbirka ikona.

Stalna postavka Umjetničkog muzeja obuhvata reprezentativna djela iz nekoliko kolekcija, sa idejom da se predstavi razvoj jugoslovenske i crnogorske moderne sve do aktuelne umjetnosti, i stekne uvid u umjetničke i stilske promjene na ovim prostorima u rasponu od skoro vjek ipo. Izloženi radovi obuhvataju period početaka razvoja moderne umjetnosti na jugoslovenskim prostorima od kraja XIX i sredine XX vijeka, dok djela koja predstavljaju savremenu crnogorsku umjetničku scenu pripadaju periodu druge polovine XX vijeka i prvim decenijama XXI vijeka. Kao posebna cjelina izdavaja se izbor iz poklon zbirke Vukmanović, čija djela dopunjavaju period jugoslovenske umjetnosti. Počeci crnogorskog modernizma, a potom i ključne etape u razvoju savremene domaće scene predstavljeni su kao poseban segment. Poseban naglasak su memorijalne sobe posvećene nekim od najznačajnijih ličnosti crnogorske umjetnosti – Milu Milunoviću, Petru Lubardi, Branku Filipoviću Filu i Miodragu Đuriću Dadu, čiji su opusi prezentirani radovima iz različitih faza. Sa nešto manjim brojem djela zastupljeni su Pero Poček, Mihajlo Vukotić, Miloš Vušković, Jovan Zonjić i Vojo Stanić. Savremenu crnogorsku scenu predstavlja nekoliko generacija danas aktivnih umjetnika, što je najdinamičniji dio postavke, koji se periodično mijenja. U postavci se nalazi i manji dio Zbirke ikona dok je u Plavoj kapeli predstavljena ikona Bogorodice Filermske.

CGU Miodrag Dado Đurić

Crnogorska galerija umjetnosti „Miodrag Dado Đurić“ nalazi se na Trgu Balšića pazar, otvorena je 2012. godine u adaptiranoj zgradi nekadašnjeg Trgoprometa. Ova moderna galerija, koncipirana po savremenim izložbenim standardima, usmjerena je ka afirmaciji i valorizovanju crnogorske umjetnosti kroz organizovanje retrospektivnih izložbi istaknutih domaćih stvaralaca i izložbi savremenih autora mlađe generacije. Jednako važan segment su gostovanja relevantnih autora sa inostrane likovne scene realizovana kroz saradnje sa brojnim kulturnim institucijama i srodnim galerijama i muzejima iz regiona i šire. Osim klasičnih postavki prezentuju se i različite forme savremenog umjetničkog izraza.

Kao prateći segmenti izložbenih aktivnosti organizuju se edukativni programi namjenjeni različitim ciljnim grupama kao i prateći sadržaji – predavanja, projekcije, stručna vođenja, koncerti itd.

Etnografski muzej

Etnografski muzej Crne Gore osnovan je 1951. godine u Biljardi. U tom prostoru djelovao je do razornog zemljotresa 1979. Muzej čuva izuzetno vrijednu građu sa crnogorskog prostora koja ilustruje bogatstvo materijalne i duhovne kulture naroda koji naseljavaju zemlju. Etnografski muzej se od 2002. godine nalazi u zgradi bivše srpske legacije. Zbirka Etnografskog muzeja broji više od 4.000 predmeta, uglavnom iz 19. i prve dekade 20. vijeka.

U 2018. godini, u djelimično rekonstruisanom izložbenom prostoru, Muzej je dobio svoju prvu stalnu postavku. Za potrebe stalne postavke, koncipirane u prizemlju i na spratu zgrade, iz postojećih zbirki je izdvojeno preko 400 karakterističnih predmeta, putem kojih se želi dočarati narodni život i kultura etnički i vjerski heterogenog stanovništva Crne Gore, u periodu od sredine XIX do prve polovine XX vijeka. U prizemlju, izloženi su karakteristični predmeti koji se vežu za određenu privrednu djelatnost, kao i fragmenti iz enterijera ruralne i gradske kuće. U izložbenom prostoru na spratu, kao logičan nastavak, izložene su narodne nošnje, veoma značajan segment kulturnog nasljeđa.

Radno vrijeme u izložbenim jedinicama Narodnog muzeja Crne Gore:

Muzej kralja Nikole